Srpski jezik

Tvorba reči

Tvorba reči označava građenje novih reči dodavanjem raznik nastavaka na osnovu reči ili spajanjem dve ili više reči. U srpskom jeziku postoje tri principa građenja, odnosno tvorbe reči. To su izvođenje ili derivacija, slaganje odnosno kompozicija i kombinovana tvorba reči.

Tvorba reči izvođenjem ili derivacija

Reči koje nastaju postupkom izvođenja (derivacije) nazivaju se izvedenice. Izvođenje nastaje kada se na tvorbenu osnovu (koren reči ili gramatička osnova reči) doda nastavak u vidu sufiksa.
kuć- + -ica = kućica
sob- + -ica = sobica
uči- + -teljica = učiteljica
grad- + -ić = gradić
pes- + -nik= pesnik
grad- + -ski = gradski

Tvorba reči slaganjem ili kompozicija 

Slaganjem, odnosno kompozicijom nastaju reči koje se nazivaju složenice. Složenice mogu nastati dodavanjem prefiksa na osnovu ili spajanjem dve ili više reči.

1) prefiksacija:

za- + igrati = zaigrati
po- + igrati = poigrati
iz- + igrati = izigrati 
do- + zidati = dozidati
sa- + zidati = sazidati 

2) slaganje dve reči u jednu:

visi + baba = visibaba
Beo + grad = Beograd 
seci + kesa = secikesa

3) slaganje dve reči u jednu pomoću spojnog vokala

rib + o + lov = ribolov
oc + e + ubica = oceubica
sunc + o + kret = suncokret

Tvorba reči kombinovanjem

Kombinovana tvorba podrazumeva istovremeno i derivaciju i kompoziciju. 
bez+briž+an = bezbrižan
rib+o+lov+ac = ribolovac
plav+o+kosa = plavokosa

Pored ova tri principa građenja reči, postoje još dva principa koja se jednim imenom nazivaju tvorba pretvaranje.

Tvorba pretvaranjem može biti:

a) popridevljavanje: kada glagolski pridevi i glagolski prilozi postaju pridevi
 vrela voda, izgubljene iluzije, leteći tanjir, šiveća mašina

b) poimeničavanje: kada od prideva nastaju imenica
mlada (nevesta, od prideva mlad), blago (zlato, od prideva blag), Hrvatska (država, od prideva hrvatski)

Građenje reči