Gramatika

Istorija srpskog jezika

Stari Sloveni su prvo govorili praslovenskim jezikom. Prapostojbina Slovena prostirala se između reka Visle, Odre i Labe. Slovenski jezici se dele u tri velike grupe. 1) Zapadnoslovenski jezici 2) Južnoslovenski jezici 3) Istočnoslovenski jezici

Jezik

Kada govorimo o jezicima mislimo na žive jezike, odnosno na jezike koji se aktivno upotrebljavaju širom sveta. Pod živim jezikom podrazumeva se jezik kojim neki narod govori, makar i jedan čovek govorio jednim jezikom to je i dalje živi jezik, odnosno jezik koji se upotrebljava u komunikaciji. Onog trenutka kad više nema ko da govori određenim jezikom, taj jezik izumire i prestaje da se koristi u aktivnoj komunikaciji između ljudi.

Razvoj jezika od IX do XIX veka

Godina 863. predstavlja početak slovenske pismenosti i slovenske misije braće Ćirila i Metodija. Na zahtev moravskog kneza Rastislava da mu pošalje učene ljude koji će među Slovenima širiti hrišćanstvo i pismenost, vizantijski car Mihailo za misiju određuje Konstantina Filozofa (Ćirila) i njegovog brata Metodija. Pre polaska u misiju Ćirilo i Metodije su preveli neophodne biblijske knjige sa grčkog na slovenski jezik i zapisali ih pismom glagoljicom.

Vukova reforma

Vuk Stefanović Karadžić (1787-1864) značajan je u istoriji srpskog jezika zbog reforme jezika, zalaganju da narodni jezik bude književni, kao i zbog pisanja prvih srpskih gramatika i rečnika. Rad Vuka Karadžića značajan je i u istoriji književnosti jer nam je upravo njegov saklupljački rad sačuvao brojne srpske narodne pesme, priče, zagonetke i običaje.

Srpski književni jezik

Prema tome kojim se glasovima zamenio stari glas jat, u srpskohrvatskom jeziku postoje tri izgovora: ikavski (mliko, dite), ijekavski (mlijeko, dijete) i ekavski (mleko, dete). Prema upitnoj zamenici za lica i stvari postoje tri narečja: čakavsko (ča?), kajkavsko (kaj?) i štokavsko (što/šta?). Prema razvitku akcenta i oblika štokavsko narečje se deli na starije štokavske dijalekte i mlađe štokavske dijalekte, odnosno novoštokavske.

Fonetika

Fonetika je deo nauke o jeziku koja proučava glasove i njihove promene. U srpskom jeziku postoji 30 glasova. Svakom glasu odgovara jedno slove azbuke. Svi glasovi u srpskom jeziku dele se u tri grupe: 1) Vokali (samoglasnici): a, e, i, o, u 2) Sonanti (glasnici): v, j, l, lj, m, n, nj, r 3) Konsonanti (suglasnici): svi ostali glasovi.

Jednačenje suglasnika po mestu tvorbe

Kada se dentalni suglasnici (z, s) nađu ispred prednjonepčanih (j, lj, nj, đ, ć, dž, č, ž, š) prelaze u prednjonepčane glasove ž, š.